Welkom!

Dit is de website van Kees Blokland. Kijk rond en geef een reactie.

Welcome,
This is the website of Kees Blokland. Have a look around and give a reaction.

essay 1 laten we opletten

Laten we opletten

Wie kent de naam Cemsto nog, en wie weet nog wat dat betekent? C.e.m.s.t.o. staat voor Chemische en mechanische stofbestrijdingsorganisatie, in de tweede helft van de 20e eeuw het grootste schoonmaakbedrijf in Nederland, toen bijna een merknaam. Nu na een aantal naamswisselingen opgegaan in een internationale organisatie. Ik begon er als personeelsman, en heb , om de beleving van het werk aan den lijve te ervaren, een aantal maanden elke avond een bankfiliaal in Amsterdam schoongemaakt. Dat was stevig aanpoten, stofzuigen, prullebakken legen, bureaus wissen, toiletten poetsen, en dat alles in een langzaam leeglopend pand, van 17.30 tot 20.00, want dan begon het journaal. Het eiste een redelijk strakke discipline, de objectsleidster had haar ogen niet in de zak en de klant kon je bijna aanraken. Wat ik niet meer vergeet is dat best veel bankmedewerkers, die meestal hun werk aan het afsluiten waren, vrijwel geen notie namen van mijn aanwezigheid : ik was een soort non-person. Soms werd een vertrouwelijke conversatie, over klanten, of over een gekruid seksueel onderwerp ( #metoo bestond nog niet), gewoon hardop vervolgd als ik de kamer binnenkwam : dat zou toch wel boven mijn pet gaan. En tijdens de (korte!) koffiepauzes hoorde ik van schoonmaakcollega’s dezelfde ervaring, zij waren er aan gewend.

In 2011 hebben de vakbonden in Nederland massale stakingen van de schoonmakers weten te organiseren, en met o.m. de “mars voor respect” en sit-in acties in het Centraal Station Utrecht hebben ze de schoonmakers een gezicht gegeven. Ik werkte toen als personeelsdirecteur bij de NS, die hard getroffen werden door de stakingen, en werd na dertig jaar in andere branches te hebben gewerkt, weer volop geconfronteerd met de schoonmaaksector. In die jaren was de uitbesteding sterk voortgeschreden, en had een ongereguleerde marktwerking geleid tot een uitholling van de kwaliteit(klanten), de marges(bedrijven) en het vakmanschap(werkdruk schoonmakers). Ik schrok van de verschillen met mijn eigen ervaringen uit het begin van mijn loopbaan : de productiviteit ( b.v.aantal vierkante meters per uur om schoon te maken) was bijna verdubbeld, de span of control ( het aantal medewerkers per leidinggevende) was meer dan verdubbeld en het respect voor de mens achter de schoonmaker, voor zijn/haar vakmanschap, was schrijnend achtergebleven bij andere beroepen. Wijzelf, NS, schrokken ook toen we zagen hoe de verblijfsruimtes in de stations voor de schoonmakers eruit zagen. Ik ben door de vakbond meegenomen naar het CS in Amsterdam, en trof in de krochten, onder de rails, een donker hol, al jaren lekkend, met kromgetrokken oude tafels en gammele stoelen, en een doorgebrand koffieapparaat. Niemand van NS wilde zoiets, maar het kon gebeuren, omdat het werk was uitbesteed en omdat  de verantwoordelijkheid voor een fatsoenlijk sociaal beleid ver uit het zicht van de opdrachtgever was geraakt. We hebben die verblijfsruimtes, ook in alle andere stations waar dat aan de orde was, binnen een week opgeknapt. Maar ook goed geluisterd naar de werkgevers en de vakbonden die zeiden : we hebben jullie in je rol als opdrachtgevers nodig om in de markt, waar de contracten gesloten worden, de negatieve prijs- en kwaliteitsspiraal een halt toe te roepen. Met een aantal grote opdrachtgevers (NS, Schiphol, Rijksoverheid, Erasmus MC, ROC Friesche Poort, e.a.) hebben we vervolgens, samen met vakbonden, werkgevers en intermediars de Code Verantwoordelijk Marktgedrag in het leven geroepen.

Met de Code nemen we invloed om marktgedrag te beinvloeden ( meer verantwoordelijk) aan de “voorkant” om de ruimte voor fatsoenlijk sociaal beleid aan de “achterkant” mogelijk te maken. En daar mee zitten we ook midden in de flexdiscussie. Heel veel werk wordt tegenwoordig in uitbesteding gedaan ( catering, beveiliging, projectverhuizing, schoonmaak, glazenwasserij, etc) , hetgeen betekent dat die diensten worden ingekocht op de markt. En marktwerking gaat niet vanzelf goed, je moet zorgen dat er bij dienstverlening geen mensen “als pakjes over de heg gezet worden”. Als opdrachtgevers zich medeverantwoordelijk blijven voelen voor wat er  “achter de knip”( van de uitbesteding) gebeurt, dan gaat het echt beter met de werknemers, en ook met de kwaliteit van de dienstverlening, is onze ervaring na 8 jaar Code.

Eigenlijk is het eenvoudig. Het gaat erom dat je altijd de mensen blijft zien achter de contracten, achter de KPI’s, achter de marktspelers. Willen we in Nederland duurzame arbeidsverhoudingen, dan moeten we willen zorgen dat branches in facilitaire dienstverlening goede banen kunnen scheppen, opleidingen kunnen verzorgen, goed sociaal beleid voeren, en niet in de markt met de rug tegen de muur gezet worden. Goed werkgeverschap en goed opdrachtgeverschap is nodig, en het begint met de menselijke maat.  In onderstaand gedicht staat mijn hartekreet vanuit de Code :

 

laten we opletten

 

al deze mensen

horen bij ons

ze werken bijna

ongezien ze verwachten

geen glorie ze eten

van dezelfde tafel

 

al deze mensen

warmen zich

ze schuilen onder

ons dak ze hopen

op morgen ze openen

dezelfde deuren

 

al deze mensen

ademen lucht

ze leven op

aarde ze geloven

onze woorden ze zoeken

hetzelfde geluk

 

laten we opletten

 

 

U kunt geen reactie geven.